Wie deed kop rollen van VRT-topman Lembrechts? - De Tijd 27/01/2020

Bijgewerkt op: 14 mrt 2020

Wie deed kop rollen van VRT-topman Lembrechts?

Link naar het originele artikel

Op 20 januari stellen Luc Van den Brande, de voorzitter van de raad van bestuur van de VRT, en Benjamin Dalle, minister van Media, Leo Hellemans voor als CEO ad interim.

PIET DEPUYDT, WIM DE PRETER | 27 januari 2020 18:24

Aan de top van de VRT heeft zich een opmerkelijke machtsstrijd afgespeeld die deze week de kop kostte van CEO Paul Lembrechts. Wat begon als een intern conflict in het directiecomité groeide uit tot een koningsdrama vol intriges, manipulatie en intimidatie.

Een reconstructie in zes bedrijven.


I: Een opportunistische mail

Een vrijdag in het najaar van 2019. In de mailbox van Lieven Vermaele, directeur financiën en operaties van de VRT, komt een bericht binnen. Of hij dringend het budget - 1,3 miljoen euro - kan goedkeuren voor de talkshow van de Olympische Spelen in Tokio, die Woestijnvis zal produceren. Uiterlijk om 18 uur moet de toezegging binnen zijn. De afzender is Peter Claes, directeur media en productie en de feitelijke nummer twee aan de Reyerslaan.

Vermaele aarzelt. Omdat het om een belangrijk contract gaat met een grote financiële impact, antwoordt hij dat dit op het directiecomité moet worden besproken. ‘We moeten ons niet onder druk laten zetten’, vindt hij. In de volgende uren komt het tot een botsing tussen Vermaele en Claes, waarbij beiden elkaar intimiderend gedrag verwijten.

Twee dagen later krijgt Vermaele zijn collega opnieuw aan de lijn, die nu op iets meer zalvende toon zegt: ‘Een medewerker van mij heeft hier heel het weekend van wakker gelegen. Sommigen op mijn afdeling vragen zich af of ze nog voor zo’n bedrijf kunnen werken. Je hebt me verkeerd begrepen. Ik vroeg een risicoinschatting.’


Vermaele heeft er genoeg van. Hij is sinds begin 2019 actief in het directiecomité en in die periode zag hij diverse deals van Claes passeren die hem de wenkbrauwen deden fronsen. Deals die voor een termijn van vijf jaar werden afgesloten, hoewel de publieke omroep de komende vier jaar 40 miljoen euro moet besparen en op het punt staat over een nieuwe beheersovereenkomst te onderhandelen met de Vlaamse regering. Onverantwoord, vindt hij.

De details van een contract met De Mensen kreeg hij naar eigen zeggen pas te zien toen Claes alle details met het productiehuis had afgerond. De impact van die deal voor de VRT is niet gering. Ze komt neer op een uitgave van 40 miljoen euro voor de komende vijf jaar, ongeveer 12,5 procent van het totale budget voor externe producties. Bovendien werd de deal gekoppeld aan een exclusiviteitscontract voor de tv-vedette Tom Waes en ging de kostprijs voor het programma ‘Blokken’ van Ben Crabbé fors de hoogte in.

Ook de andere directieleden zijn het volgens hen eigengereide en weinig transparante handelen van Claes beu. Ze vinden dat hij niet alleen polarisering in de hand werkt door collega’s te intimideren. Hij zou ook ‘subtiel’ de digitale strategie van de VRT tegenwerken en gesprekken voeren met rivalen, zoals DPG Media en politici bij de N-VA en het Vlaams Belang, zonder daarover af te stemmen met de rest van het directiecomité.

Een mail die Claes op 3 oktober naar de andere directieleden had gestuurd, zonder voorafgaand overleg met CEO Paul Lembrechts, had de spanningen al op de spits gedreven. Het Vlaamse regeerakkoord was toen enkele dagen oud. Claes beschreef het akkoord, dat de VRT opdroeg te evolueren naar een ‘moderne, slanke en slagkrachtige mediaorganisatie’, als een ‘DPG-akkoord’, verwijzend naar de commerciële groep van Christian Van Thillo. In de mail wees hij op de urgentie en stelde hij voor de gesprekken voor een nieuwe beheersovereenkomst zelf te leiden.

Lembrechts vond dat ongepast en liet dat meteen aan Claes weten. Ook de andere directieleden lieten de VRT-CEO weten er geen vertrouwen in te hebben. Ze waren ook verontrust door andere signalen: Claes had gesprekken gehad met DPG Media en andere spelers, onder het mom van de opstart van een Vlaams Netflix, en hij zou dat doen met een andere agenda. Hij zou daar hebben laten blijken dat de VRT met hem aan het hoofd er helemaal anders zou uitzien.

Voor Lembrechts is de maat vol. Hij vermoedde al langer dat Claes op zijn stoel aast. Vier jaar geleden was die de enige interne kandidaat om CEO te worden van de VRT, maar de job ging toen naar Lembrechts. Door nu zo openlijk te hengelen naar de topfunctie is er voor hem sprake van een vertrouwensbreuk, die verdere samenwerking in het directiecomité onmogelijk maakt.

Met die boodschap stapt Lembrechts op woensdag 27 november naar zijn voorzitter, de CD&V-politicus Luc Van den Brande. Hij vraagt hem om het ontslag van Claes, een beslissing die volgens de VRT-statuten moet worden genomen door de raad van bestuur. Lembrechts suggereert Van den Brande om zijn oor ook te luisteren te leggen bij de leden van het directiecomité. De voorzitter beseft dat hij een explosief dossier in handen heeft en brengt nog dezelfde week de minister van Media, zijn partijgenoot Benjamin Dalle, op de hoogte.

Er volgen persoonlijke gesprekken van elk directielid met de voorzitter. Daarop stelt Van den Brande een meeting met de CEO en het hele directiecomité voor om te zien of de breuk nog hersteld kan worden. Maar zover komt het niet. Claes pikt de verwijten aan zijn adres niet en laat dat zijn collega’s duidelijk merken. De onrust in het directiecomité neemt toe. Lembrechts moet een privéreisje naar New York halsoverkop afbreken. Als hij op dinsdag 3 december op de luchthaven landt, contacteert hij meteen de voorzitter. Die laat hem weten dat er in de raad van bestuur geen draagkracht is voor het ontslag van Claes. Nochtans heeft er nog geen zitting van de raad plaatsgevonden. Enkele bestuurders bevestigen aan De Tijd dat ze op dat ogenblik nog niets over het conflict hadden vernomen.


Diezelfde dag gaat Lembrechts samenzitten met de voorzitter en Claes en vraagt hij die laatste of hij denkt nog te kunnen functioneren in het directiecomité. ‘Ja,’ zegt Claes, ‘maar niet meer met u.’ Op de vraag of hij nog met de anderen kan functioneren, luidt het antwoord: ‘Ja, dat wel.’ Waarop Lembrechts zegt: ‘Ik vrees van niet.’ Het wordt duidelijk dat de breuk tussen de nummers één en twee niet meer te lijmen valt.

II: De confrontatie

Op donderdag 5 december roept Van den Brande het benoemings- en remuneratiecomité bijeen om over het conflict aan de top te oordelen. Lembrechts en Claes komen er hun verhaal doen. Ook de andere directieleden willen aanwezig zijn, maar de VRTvoorzitter weigert dat. Hij wenst alleen een tegensprekelijk debat te houden tussen de CEO en zijn directeur media en productie.

Om hun argumenten toch aan de leden van het comité voor te leggen vraagt Lembrechts aan directeur informatie Liesbet Vrieleman, technologiedirecteur Stijn Lehaen, hr-chef Hans Cockx en CFO Vermaele hun bezwaren op papier te ze en. Hij neemt de documenten mee naar de vergadering en wil ze aan de leden overhandigen, maar de VRT-voorzitter verhindert dat. ‘Die horen hier niet thuis’, zegt hij ongeduldig. ‘Formeel gezien is enkel de CEO de gesprekspartner van het remuneratiecomité.’ Er volgt een heftige discussie waarbij de

voorzitter boos het papier verscheurt.


Dirk Sterckx, die voor Open VLD in de raad van bestuur van de VRT zit, kijkt verbouwereerd toe. ‘Ik heb nog één vraag’, zegt hij tijdens de vergadering. Hij richt zich tot Claes, en vraagt: ‘Ziet u zichzelf nog functioneren in het directiecomité?’ Het antwoord luidt: ‘Nee, in deze omstandigheden acht ik dat niet meer mogelijk.’


Een kleine week later komt het remuneratiecomité opnieuw bijeen. Daar laat Sterckx de vergadering weten: ‘Ik denk dat Claes moet vertrekken op basis van de informatie waarover we beschikken.’ Maar hij wordt niet gevolgd door voorzitter Van den Brande en N-VA- bestuurder Nico Moyaert, het andere lid van het remuneratiecomité.


In de aanloop naar de belangrijke raad van bestuur van 16 december, waar het ontslag van Claes zal worden voorgelegd, doet Lembrechts nog een ultieme poging om de zaak in der minne te regelen. In overleg met Van den Brande stelt hij Claes voor op het einde van het jaar ontslag te nemen, met behoud van zijn uitstapvergoeding. Hij wil hem een tijdelijke rol als strategisch adviseur aanbieden zodat hij de nodige tijd heeft om andere horizonten te verkennen. Claes antwoordt dat hij daar nog geen beslissing wil over nemen.


III: Claes op non-actief

Op 16 december geeft Van den Brande de VRT-bestuurders een korte beschrijving van de feiten. Hij deelt een nota uit waarin sprake is van een positieve evaluatie die Claes van zijn CEO kreeg voor het halen van zijn doelstellingen in 2018. Er wordt ook vermeld dat de juridische basis voor een ontslag te zwak is, maar er staat niets in over de vertroebelde relatie tussen Claes en zijn collega’s en over zijn betwiste zakelijke demarches.